بررسی نقش رسانه ها در توسعه ی تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی-فاطمه ملک پور ( قسمت اول)

بررسی نقش رسانه ها در توسعه ی تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی

فاطمه ملک پور

کار شناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی

مقدمه ای برتولید ملی:

قبل از آنکه به بررسی نقش رسانه ها در حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی بپردازیم ، جا دارد مقدمه ای بر تولید ملی داشته باشیم .

یک بخش مهم از مسائل اقتصادی برمی گردد به مسئله ی تولید داخلی. اگر به توفیق الهی و با اراده و عزم راسخِ ملت و با تلاش مسئولان، ما بتوانیم مسئله ی تولید داخلی را، آنچنان که شایسته ی آن است، رونق ببخشیم و پیش ببریم، بدون تردید بخش عمده ای از تلاش های دشمن ناکام خواهد ماند. پس بخش مهمی از جهاد اقتصادی، مسئله ی تولید ملی است. اگر ملت ایران با همت خود، با عزم خود، با آگاهی و هوشمندی خود، با همراهی و کمک مسئولان، با برنامه ریزی درست بتواند مشکل تولید داخلی را حل کند و در این میدان پیش برود، بدون تردید بر چالش هایی که دشمن آن را فراهم کرده است، غلبه ی کامل و جدی پیدا خواهد کرد. بنابراین مسئله ی تولید ملی، مسئله ی مهمی است ما باید عادت کنیم، برای خودمان فرهنگ کنیم، برای خودمان یک فریضه بدانیم که هر کالایی که مشابه داخلی آن وجود دارد و تولید داخلی متوجه به آن است، آن کالا را از تولید داخلی مصرف کنیم و از مصرف تولیدات خارجی بجد پرهیز کنیم؛ در همه ی زمینه ها: زمینه های مصارف روزمرّه و زمینه های عمده تر و مهمتر. بنابراین ما امیدوار هستیم که با این گرایش، با این جهتگیری و رویکرد، ملت ایران در سال 91 هم بتواند بر توطئه ی دشمنان، بر کید و مکر بدخواهان در زمینه ی اقتصادی فائق بیاید.

این بخشی از بیانات مقام معظم رهبری در پیام نوروزی سال 1391 ، سال تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی است.ایشان همچنین در حرم مطهر رضوی خطاب به مردم فرمودند:

شعار امسال را قرار دادیم «تولید ملی»؛ دنباله اش توضیح داده شده: «حمایت از کار و سرمایه ی ایرانی». یعنی شما وقتی کالای داخلی را مصرف می کنید، به کارگر ایرانی دارید کمک می کنید، اشتغال ایجاد می کنید، به سرمایه ی ایرانی هم دارید کمک می کنید، رشد و نمو ایجاد می کنید. این فرهنگ غلطی است - که متأسفانه در بخش هایی از ما حاکم است - که مصنوعات خارجی را مصرف کنیم؛ این به ضرر دنیای ماست، به ضرر پیشرفت ماست، به ضرر آینده ی ماست. همه مسئولیت دارند؛ دولت هم مسئولیت دارد، باید از تولید ملی حمایت کند، تولید ملی را تقویت کند.

. شما باید کالای ایرانی بخواهید. این افتخار نیست؛ این تفاخر غلطی است که ما مارک های خارجی را در پوشاکمان، در وسائل منزلمان، در مبلمانمان، در امور روزمره مان، در خوراکی هامان ترجیح بدهیم به مارک های داخلی؛ در حالی که تولید داخلی در خیلی از موارد بسیار بهتر است. من شنیدم پوشاک داخلی را که در بعضی از شهرستان ها تولید می شود، می برند مارک خارجی می زنند، برمی گردانند! اگر همین جا بفروشند، ممکن است خریدار ایرانی رغبت نکند؛ اما چون مارک فرانسوی دارد، خریدار ایرانی همان لباس را، همان کت و شلوار را، همان دوخت را انتخاب می کند؛ این غلط است. تولید داخلی مهم است. ببینید کارگر ایرانی چه تولید کرده است، سرمایه دار ایرانی چه سرمایه گذاری کرده است.معمولا بعد از پیام رهبری مسئولین با مواجه شدن با اولین تریبون و رسانه، کلی از نامگذاری سال جدید تجلیل می کنند و کلی وعده می دهند که تمام توان خود را برای دستیابی به اهداف امسال به کار می برند ولیکن تمام همت ایشان معطوف چاپ پوستر و بنر و همچنین کتاب ها و مقالات سطحی شده و آن حرکتی که باید صورت بگیرد را شاهد نیستیم.

پیام امسال رهبری دارای جوانب متفاوت و گسترده ای از جمله بعد فرهنگی و اجتماعی توجه مردم به ضرورت استفاده از کالای داخلی و ایجاد انگیزه لازم در کارگر و کارفرما برای تولید ، کار کارشناسی برای مشخص شدن اولویت های تولیدی کشور، تربیت نیروی کاری لازم و مفید برای صنعت و برنامه ریزی برای بخش های تولیدی کشور که دارای مزیت نسبی می باشند و بسیاری از جنبه های دیگر است که شاید با تمام تلاش متخصصان و دست اندرکاران تنها بخش کوچکی از آن در سال جاری محقق شود.

نخستین کتاب

نخستین کتاب با موضوع «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی» منتشر شد . در پی نامگذاری سال جدید با عنوان سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی از سوی مقام معظم رهبری، نخستین کتاب با موضوع تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی در کمتر از چهار روز و در تعطیلات نوروزی منتشر شد.این کتاب از سوی علیرضا مفتخری مظاهری و در 180 صفحه با قطع رقعی به چاپ رسیده و شامل 10 فصل است.

فصل اول کتاب تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی به فرمایشات مقام معظم رهبری به مناسبت آغاز سال نو 1391 هجری شمسی اختصاص دارد که در ادامه و در فصل دوم به تبیین فضیلت و اهمیت تولید کار و سرمایه در آموزه‌های دینی اسلامی منتهی می‌شود.

فصل سوم این کتاب شامل موضوعاتی درباره اهمیت تولید- کار و سرمایه از نگاه متفکران و نخبگان بشری است و نویسنده در فصل چهارم به تشریح و بررسی مفاهیم علمی تولید ملی و اهمیت آن می‌پردازد.

فصل پنجم کتاب به پاسخگویی به سوال «برای حمایت از تولید ملی کار و سرمایه ایرانی چه باید کرد؟» اختصاص یافته و فصل ششم آن نیز به نقش تبلیغات و تاثیر فرهنگ سازی در تحقق تولید ملی و حمایت از کار اشاره دارد.

همچنین در فصل هفتم این کتاب مزایای مثبت توجه به تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی مورد توجه قرار گرفته است.

نویسنده در فصل هشتم به مقوله حمایت از تولید داخلی و کلید رفع معضلات اقتصادی اجتماعی و فرهنگی می‌پردازد و در فصل نهم نیز نگاهی به وضعیت آماری کشور در زمینه تولید ملی و کار و سرمایه انداخته است.

در فصل پایانی این کتاب نیز تجربیات سایر کشورها مانند ژاپن و آلمان در اتکا به تولید داخلی و حمایت از کار و سرمایه ملی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.

کتاب تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی که به عنوان نخستین کتاب با موضوع تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی در سال 1391 شناخته می شود همزمان با 12 فروردین روز فرخنده جمهوری اسلامی، در اختیار عموم علاقه مندان قرار گرفت.

تعریف و چار چوب نظری رسانه

"رسانه" وسیله ای است برای نقل و انتقال اطلاعات، ایده ها و افکار افراد یا جامعه؛ اگر این تعریف را قبول کنیم باید حساب کنیم که رسانه بتواند از نوع انسانی باشد یا سازمانی یا تکنولوژی، خود زبان نیز یک نوع رسانه است. یا کلاس درس و دانشگاه و بالاخره رسانه های جمعی، از مطبوعات گرفته تا تلفن، رادیو، تلویزیون و اینترنت.

رسانه یک واسطه عینی و عملی در فرآیند برقراری ارتباط است. و دو نوع کارکرد آشکار و نهان برای آن وجود دارد که کارکرد آشکار آن یعنی اینکه رسانه محل برخورد پیام و گیرنده پیام است. اما کارکرد پنهان رسانه یعنی برقرار کننده جریان ارتباط و پیام رسانی.

انواع رسانه

با توجه به گسترش روزافزون فناوری در دنیا، تعدد رسانه ها مداوما رو به گسترش است که در دسته بندی و گروههای گوناگونی قرار می گیرند که از جمله می توان به گروههای زیر اشاره کرد:

1. رسانه‌های نوشتاری مانند مطبوعات، کتاب و مجلات.

2. رسانه‌های شنیداری مانند رادیو.

3. رسانه‌های دیداری مانند تلویزیون، سینما، اینترنت.

4. رسانه‌های ابزاری مانند مانند اعلامیه، بروشور، تابلوی اعلانات، کاتالوگ، پوستر، تراکت، پلاکارد، آرم، لوگو، فیلم‌های تبلیغی، فیلم‌کوتاه و بلند، سخنرانی، همایش و تئاتر.

5. رسانه‌های نهادی یا گروهی همچون روابط‌عمومی‌ها، شرکت‌های انتشاراتی، بنیادهای سینمایی.

6. رسانه‌های فرانهادی همچون خبرگزاری‌ها، دفاتر روابط بین الملل، کارتل‌ها، بنگاه‌های سخن‌پراکنی و تراست‌های خبری، شرکت‌های چند ملیتی سازه، فیلم‌های سینمایی، شبکه‌های ماهواره‌ای.

رسانه مجموعه‌اى از نشانه‌ها و قواعد ناظر بر آنهاست. انواع رسانه‌عبارتند از: گفتاري، نوشتاري، تصويري، صوتي، حرکتى اشاره‌اي، ترکيبي، نمايشي رسانه هایی که در کشور با توده ی مردم سر و کار دارند، (به معنی عام رسانه) چند دستگاه هستند. اول از همه صداوسیما، بعد مطبوعات، بعد کتاب، بعد فضای مجازی، بعد آموزش و پرورش که می تواند در هر سطحی این نام سال را توسعه دهد؛ مثلاً موضوع انشا شود و معلم ها ذهن دانش آموزان را برانگیزانند و قلمشان را به حرکت درآورند. روحانیت و خصوصاً اهل منبر و وعاظ، همچنین شعرا، نمایش نامه نویس ها، فیلمسازها، همه و همه ببینید چه طیف وسیعی مخاطب دارندتمام کسانی که با مردم سر و کار دارند و پنجره شان رو به مردم باز می شود و کار نرم افزاری از جنس فرهنگی می کنند، وظیفه دارند متناسب با نوع کاری که می کنند، نام سال را برای توده ی مردم پرورش و بسط بدهند و نتایج آن را بیان کنند تا در واقع از جنبه های منفی و مخالف ارزشی که مطرح شده، رسوب زدایی کنند و کاری کنند که خودِ این ارزش نهادینه شود. بنابراین انتخاب نام سال قبل از این که بخواهد یک وظیفه ی اجرایی مشخصی روی دوش دولت و دستگاه ها بگذارد، یک پدیده ی اجتماعی است. یعنی جنس این کار بیش از آن که دولتی باشد، اجتماعی است و به همین دلیل همه نسبت به آن وظیفه دارندبا این اوصاف، بیشتر تمرکز انتخاب نام سال ها ارتقای فرهنگ عمومی است.

بي شك رسانه ها يكي از ابزارهاي مهم فرهنگ سازي در جوامع هدف خود هستند، هر چند اين تاثيرگذاري تام نيست اما به هر حال وزن آن در ميان عوامل ديگر بيشتر است.

در كشورمان (آنچنان كه برخي آمارها و البته مشاهدات نشان مي دهد) ميزان بهره گيري از تلويزيون، بسيار بيشتر از ساير رسانه ها (مانند مطبوعات و اينترنت) است و تلويزيون، در كنار خانواده، مدرسه و گروه موسوم به دوستان، نقش بارزي در اجتماعي شدن افراد و فرهنگ سازي و اصلاح آن دارد؛ وسيله اي القاگر كه اينك علاوه بر كاركرد فرهنگ سازي، با كاركردهاي متعدد ديگر از جمله برجسته سازي، آموزشي و تفريح و سرگرمي و... نقش مهمي در جامعه ايفا مي كند.

افزايش بيش از حد پخش«آگهي هاي بازرگاني» در سال هاي اخير، كه خروجي آن نشان مي دهد ظاهرا نظارت خاصي هم بر روي آن نيست، تبعات منفي زيادي را در پي داشته است. پخش گاه و بي گاه و بيش از حد اين آگهي ها سبب شده كه از يك سو، مخاطبين رسانه ملي، به صورت كلي نگاه خوشايندي به آنچه كه «پيام بازرگاني» خوانده مي شود، نداشته باشند و از سوي ديگر با توجه به تكرار زياد و پخش آنها در زمان هاي پربيننده تلويزيون، عملا تحت تاثير اين آگهي ها قرار بگيرند

.هر چند پيش و ميان اكثر برنامه هاي رسانه ملي (كه لااقل از نظر مخاطب، زمان زيادي را به خود اختصاص مي دهد)، «پيام هاي بازرگاني» پخش مي شود، اما هزينه متفاوت اين پيام ها در زمان هاي مختلف پخش و بالا بودن آن در ساعت هاي پربيننده (مانند زمان پخش سريال هاي شبانه و يا فوتبال) سبب مي شود كه عملا به جز بانك ها و برخي محصولات خاص، ساير شركت هاي داخلي، توان حضور در زمان هاي پربيننده را نداشته باشند، هر چند اين روزها روند رو به رشد پخش تبليغات محصولات خارجي متوقف شده است، اما به هر حال وجود اين رويه در گذشته عملا سبب گسترش ترويج و در نتيجه مصرف كالاهاي خارجي در كشور شد.

در چنين فضايي، راه اندازي شبكه بازار (كه چندي است آنچنان كه گفته مي شود با هدف حمايت از توليد ملي راه اندازي شده است) اگر چه تلاشي است مثبت و قابل تقدير براي حمايت از كالا و سرمايه ايراني، اما با توجه به ساختار اين شبكه كه ظاهرا بر اساس همان آگهي هاي بازرگاني، بنا شده است و همچنين با توجه به آن نگاه كلي منفي نسبت به اين موضوع كه پيش تر اشاره شد، به نظر نمي رسد كه چندان بتواند تاثيرگذار باشد، لذا همان طور كه ذكر شد اگر قرار است رسانه ملي در قالب پخش تبليغات، به شيوه اي موثر از توليدات داخلي حمايت كند (كه اگر بگوييم وظيفه ذاتي آن است، گزافه نگفته ايم) مي بايست اين حمايت، در تمامي شبكه ها و به ويژه در ساعات پر بيننده تلويزيون صورت گيرد.

البته ذكر اين نكته نيز ضروري است كه به هر حال بخشي از هزينه هاي مورد نياز رسانه ملي از اين طريق تامين مي شود و اگر قرار است رسانه ملي با كنار گذاشتن كالاهاي خارجي و كاهش قيمت پخش آگهي براي كالاهاي داخلي، به نوعي از اين كالاها حمايت كند، بديهي است كه مي بايست بودجه دولتي آن افزايش يابد.

اما يكي از ظرفيت هاي مهم رسانه ملي كه در سال هاي اخير به شكل نسبتا قابل قبولي تقويت هم شده است، رسانه هاي برون مرزي آن است، به هر حال پر واضح است كه بخش مهمي از حمايت از توليد ملي، حمايت از صادرات كالاهاي ايراني است هر چند دستگاه هاي زيادي، هر يك به فراخور ماموريت خود، در اين زمينه وظايفي دارند و مي بايست موانع موجود (و به تعبير برخي سنگ اندازي) صادراتي را رفع نمايند، اما از نقش مهم رسانه در اين زمينه نيز نبايد غفلت كرد و مي بايست از آن براي تبليغات و معرفي كالاهاي ايراني به جوامع هدف سود جست.

هر چند از نگاه نگارنده اين سطور، لزوم مصرف كالاهاي داخلي و همچنين ترويج آن، امري اظهر من الشمس است (اگر با نگاه تكليف مداري به سخنان مقام معظم رهبري بنگريم)؛ اما ذكر اين نكته مهم نيز ضروري است كه ترغيب بينندگان به مصرف كالاهاي داخلي، نبايد با ترويج مصرف گرايي خلط شود، هم پرهيز از تجمل گرايي و مصرف گرايي و هم مصرف كالاهاي داخلي، هر دو زير مجموعه هاي مهمي از اصلاح الگوي مصرف هستند كه متاسفانه حداقل در صحنه عمل رسانه ملي كمتر به آن توجه مي شود.

تحقق اين مهم بيش از آنكه با برگزاري گفت و گوهاي خبري و تهيه گزارش و يا ساخت سريال هايي با همين نام و موضوع، ممكن شود؛ با توجه به آن، در تمام برنامه ها و به ويژه سريال ها و فيلم هاي تلويزيوني امكان پذير مي گردد، در واقع در كنار آنكه تلويزيون، مردم را براي اصلاح الگوي مصرف اقناع كند؛ مي بايست با پنهان كردن اين نكته در درون اين برنامه ها، آن را به آنان القا نيز نمايد.

متاسفانه نگاه اكثر سريال هاي تلويزيوني به وضعيت مالي و معيشتي جامعه، نگاهي دو قطبي (يا بسيار ثروتمند و يا بسيار فقير) است. قطب نخستِ مادي تلويزيون، انساني آرماني (با نگاه مادي) را به تصوير مي كشد، شخصيت مصرف زده اي كه وقتي در جايگاه قهرمان فيلم قرار مي گيرد، با توجه به غريزه رفاه طلبي انسان، اكثريت جامعه تلاش مي كنند خود را به وي نزديك نمايند، افراد ناخودآگاه خود را به جاي اين شخصيت قرار مي دهند و رفتارهاي وي را تقليد مي كنند.

يقينا نگاه دوقطبي موجود در سريال ها، منجر به ترويج هر چه بيشتر لوكس گرايي و مصرف گرايي و البته مصرف كالاهاي خارجي خواهد شد. توجه به اين نكته مهم ضروري است كه «دادن پيام هاي گوناگون بايد جرياني انجام بگيرد و به شكل يك روند دربيايد، مقطعي وموردي فايده اي ندارد... ممكن هي ما پيام هاي متناقض بدهيم. مثلا از يك طرف درباره عدالت اجتماعي برنامه خيلي خوبي توليد مي كنيد؛ اما از آن طرف در خلال يك برنامه ديگر، عملا عدالت اجتماعي را نقض مي كنيد! اين درست نيست؛ بايد آهنگ كلي برنامه ها يكي باشد و در بين آنها تناقض ديده نشود. در مقوله عدالت اجتماعي فيلم ها و سريال هايي ساخته مي شود كه غالبا خانه هاي مورد استفاده شخصيت هاي اين فيلم ها، اعياني و اشرافي است! واقعا وضع زندگي مردم ما اين طوري است؟... اين كار چه لزومي دارد؟.... تبليغات رسانه اي و گاهي تبليغ هاي خيلي پررنگ كه مردم را به طرف مصرف گرايي سوق مي دهد، با برنامه هايي كه فرضا شما ساخته ايد تا مصرف گرايي را تقبيح كنيد، عملا در تناقض است؛ با هم هماهنگ نيست.» (مقام معظم رهبري- در ديدار رئيس و مديران سازمان صدا و سيما (11/9/83)

روش ديگري كه مي توان از آن براي فرهنگ سازي مصرف كالاي داخلي و ايجاد يك جريان و روند در اين مسير بهره جست، توليد و پخش گزارش ها و گفت و گوهاي خبري است، هر چند مخاطب برنامه هايي از اين دست (به ويژه گفت و گوهاي خبري)، اصطلاحا خاص هستند؛ اما به هر حال اين گروه خاص، بخش تاثيرگذار جامعه محسوب مي شوند.

اين ادعا از آن روست كه بينندگان اين برنامه ها، از آنجايي كه عموما جزء فرهيختگان جامعه مي باشند، معمولا مرجع (رهبر) فكري و عملي(رفتاري) افراد ديگر نيز به حساب مي آيند كه آموزش و اقناع آنها و يا حداقل ايجاد دغدغه در آنان، تا حدودي به معناي آموزش و اقناع افراد ديگري نيز خواهد بود. كاركرد ديگر گفت و گوها و به صورت كلي تر بخش هاي خبري، مطالبه گري از مسئولان است.

مطالبه رسانه ملي از مسئولان براي حمايت و مصرف كالاهاي داخلي در دستگاه هاي دولتي، علاوه بر كمك به تحقق شعار سال، منجر به برجسته سازي هر چه بيشتر آن و تبديل موضوع به مطالبه مردمي نيز خواهد شد. توليد برنامه هايي مشابه سرزده ( كه در بخش خبري 20:30 پخش مي شود) درباره شعار سال و ميزان حمايت از كالاهاي داخلي در دستگاه هاي مسئول (و يا كلي تر در همه بخش هاي جامعه)، مي تواند موضوع را در طول سال، موضوع روز و به اصطلاح داغ نگه دارد.

جنبه مهم ديگر حمايت از توليد ملي، حمايت از اختراعات مخترعان كشور است. يكي از دغدغه هاي ثابت و متاسفانه حل نشده مخترعان و مبتكران كشور، به دست آوردن فرصتي براي صنعتي سازي محصولات خود است. به نظر مي رسد نياز است برنامه هاي ثابتي براي معرفي ابتكارات و اختراعات كاربردي داخلي توليد شود. اين امر، علاوه بر آنكه روحيه عزت و اعتماد به نفس و تلاش بيشتر براي خودكفايي را به جامعه تزريق مي نمايد، سبب بازاريابي براي اين كالاها نيز خواهد شد.

رویه های رسانه ای

در بررسی هر برنامه رسانه ای ، سه رویه وجود دارد. یعنی هر برنامه با ترکیب متناسب و گاهی نامتناسب این رویه ها تشکیل می شود؛ نامناسب از آن جهت که گاهی یکی از رویه هایی که به کار گرفته می شود ممکن است با ویژگیهای خاص رسانه و یا اهداف و انتظارات برنامه و یا نوع مخاطب سازگار نباشد.

رویه های دلالت

منظور مجموعه فعالیتهایی است که بر چیز خاصی دلالت دارند و نماد چیزی محسوب می شوند و یا معنای خاصی را عرضه می کنند. مثلا تصاویر و نمادهای تصویری یا زبان به عنوان نظام معنایی مرکب از واژگان و قواعد ، نمونه های مشهوری هستند.

رویه های قدرت

این رویه ها بیانگر آن است که رسانه ها و وسایل ارتباط جمعی از طریق دخل و تصرف در اذهان مردم به نوعی اعمال قدرت می کنند و فراورده های آنها مخاطب را به سمت مطلوب خود هدایت می کند.

رویه های تولید

در اینجا مقصود تنها دیدگاهی اقتصادی در تولید نیست ، بلکه سازماندهی تهیه کننده یک برنامه رسانه ای از عوامل و همکاران برای تولید آن است که آن را می توان به دو بخش کاملا متفاوت تقسیم کرد.

الف : رویه های تولید انواع مختلف برنامه های رسانه . در این حالت تهیه کننده عوامل خود را بر اساس نوع برنامه مورد نظرش باید سازمان دهد و سازمان دهی یک برنامه ساده از یک برنامه ترکیبی یا نمایش کاملا متفاوت است .

ب : رویه های تولیدی در انواع رسانه ها که تهیه کننده بر اساس نوع و جنس رسانه باید سازمان دهی خاصی به تولید خود بدهد؛ و شاید بهتر است برای سهولت آن را در انواع رویه های تولید رسانه های تصویری ، صوتی و مکتوب تقسیم کنیم . لذا در این سازمان دهی می توان دریافت که نوع متن از یک موضوع در رسانه های مختلف باید متفاوت باشد. اما گاهی برای یک برنامه رادیویی متنی با رویه رسانه های مکتوب تهیه می شود و یا در یک برنامه تلویزیونی متنی با رویه های رسانه های صوتی عرضه می شود که در هر دو صورت استفاده ای نامناسب و نادرست بوده و ممکن است حتی بر میزان «قدرت» رسانه اثر معکوس بگذارد. برای تولید «واقعیت رسانه ای» در هر رسانه و وسیله ارتباط جمعی از این سه رویه حسب شرایط استفاده می شود. در واقع همان طور که قبلا گفته شد ، ترکیب این سه رویه در هر برنامه و یا در ارائه هر پیام رسانه ای به طرق مختلف حضور دارد. مثلا قدرت بی حد تلویزیون معطوف به ترکیبی متناسب از نمادهای تصویری و کلامی و رویه های تولیدی است و بی شک سهم مهمی از هماهنگی و سازگاری شایسته بین این دو رویه موجب افزایش «قدرت» تاثیرگذاری تلویزیون بر مخاطب خواهد شد و در رادیو و یا رسانه های مکتوب نیز توجه شایسته به بایسته های هر رویه در میزان قدرت آن رسانه اثر خواهد داشت . ضمن اینکه هر رسانه نیز اساسا محدودیتهایی در توسعه و گسترش قدرتش دارد که از یک جهت به توانایی ذاتی آن رسانه در امکان ترکیب رویه های مختلف برمی گردد.

حوزه سیاست و واقعیتهای رسانه ای

از میان وسایل ارتباط جمعی و رسانه ها، قدرت تلویزیون ، انفجاری و بی نظیر است ، اما گاهی برای رسیدن به این توان ذاتی ، محدودیتها و موانع فوق العاده ای وجود دارد.

یک تولید کامل تلویزیونی قطعا محتاج نمادهای تصویری مناسب از جهت نوع و یا مدت زمان است . اما همیشه نمی تواند این نیاز را به شایستگی فراهم کند، مخصوصا هنگامی که موضوع مورد بحث ، نمادهای عینی و تصویری کمتر و یا نامشخصی داشته باشد این محدودیت شدیدتر می شود. در این صورت تلویزیون برای غلبه بر رنج ناتوانی از ورود به عرصه منظور از رویه های تولید رادیویی استفاده می کند یعنی به جای استفاده از نمادهای تصویری در رویه نخست ، نمادهای کلامی و آوایی را به کار می گیرد. اما این تغییر رویه تولید، تاثیر منفی بر قدرت تلویزیون می گذارد، حتی ممکن است نتیجه معکوسی را سبب شود. زیرا هر چند از رویه تولید رادیویی و متکی بر نمادهای کلامی و آوایی استفاده کرده است ، اما در صفحه تلویزیون نمادها و تصاویر نیز وجود دارند که می توانند موجب تغییرات تاثیر تلویزیون شود.

.رسانه ها در شناخت و ادراک ، در تعبير رفتار و تغيير عقايد وارزشهاي مخاطبان تاثيردارند. قطعاً کارهاي زيادي مي شود انجام داد. امسال بحث توليد ملي مطرح است و بحث بازنمايي رسانه اي را داريم. صدا وسيما يا مطبوعات يا ساير رسانه ها...

به گزارش سرویس اقتصادی شبکه خبری اتی نیوز؛حمایت از تولیدملی اگرچه تا پیش از این یک وظیفه سازمانی محسوب می شد اما با نامگذاری امسال از این پس تکلیفی ملی و جمعی است که باید با جدیت وپشتکار فراوان مورد توجه قرار گیرد. وظیفه رسانه ها در بخش تولید ملی فرهنگسازی در جهت استفاده از تولیدات داخلی توسط مردم است، کالای تولید شده با کیفیت داخلی نیاز به معرفی دارد و فرهنگ سازی رسانه ها در ترویج استفاده از آن بسیار موثر خواهد بود. از این رو موضوع رسانه ، تولید ملی ، حمایت از کاروسرمایه ایرانی با حضور دکتر محمد مهدی انصاری مدیر کل دفتر مطالعات رسانه های فرهنگ و ارشاد اسلامی بعنوان مهمان حضوری و دکتر علی اصغر محکی ، استاد دانشگاه و کارشناس ارتباطات و رسانه بعنوان مهمان تلفنی در برنامه " یادداشت سال " شبکه تهران مورد بررسی قرار گرفت.

دکتر انصاری مدیر کل دفتر مطالعات رسانه های فرهنگ و ارشاد اسلامی با توضیح اینکه پیام هایی که مقام معظم رهبری تحت عنوان شعار سال می دهند در واقع یک پیام معنا دار ، به هم پیوسته ودر هم تنیده است که در سال های متوالی یک هدف عمده را دنبال می کند گفت: سالهایی که مقام معظم رهبری نامگذاری می کنند و شعارهای راهبردی که عنوان می کنند گویی اجزای یک منظومه فکری هستند که دارند کامل تر می شوند و با طی کردن مسیر چشم اندازهای روشن انقلاب و نظام را پیش رو داریم. سال 88 سال اصلاح الگوی مصرف بود و سال 89 سال همت مضاعف و کار مضاعف بود و سال 90 سال جهاد اقتصادی . طبیعتاً در ادامه این نامگذاری بحث تخصصی تر شده و تولید ملی و حمایت از کارو سرمایه ایرانی ، خود این نامگذاری که بحث اقتصادی هست جای توجه دارد و همه رسانه ها باید به آن توجه ویژه داشته باشند.

دکتر محکی کارشناس ارتباطات و رسانه در پاسخ به این سوال که کارکرد رسانه ها در سالی که به نام تولید ملی ، حمایت از کار و سرمایه ایرانی نامگذاری شده است چگونه باید باشد گفت: در ارتباط با کارکرد رسانه ها نظریات و بحث های زیادی است. در دسته بندی هایی که شده است اطلاع رسانی، آموزشی ، راهنمایی، انتقال میراث فرهنگی، تبلیغ ، سرگرمی، تحرک و بسیج گری، اینها را به عنوان کارکردهای رسانه بر شمرده اند، اما آن چیزی که در ارتباط با شعار امسال مطرح است و به طور ویژه می توان در آن دید ودر پیام مقام معظم رهبری هم هست، تاکید بر آگاهی و هوشیاری مردم است. به نظر می آید بین آن الزامات مخاطب محور و کارکردهای رسانه ها می توانیم یک نسبت را برقرار کنیم ، وقتی صحبت از آگاهی و هوشمندی می شود در واقع هم نقش اطلاع رسانی رسانه ها را می توانیم ارجاع دهیم و هم نقش آموزشی ، و هم نقش بسیج گری و تحرک ،یعنی رسانه ها رسالت خودشان را می توانند از طریق اطلاع رسانی و هوشمند ساختن به موقع جامعه درباره منافع دراز مدت الزامات مصرف کالاهای داخلی انجام دهند.

این استاد دانشگاه در ادامه گفت: ما نیازمند روشنگری عقلانی و هم چنین روشن ساختن افکار عمومی نسبت به الزامات حرکت در جهت تولید ملی و هم چنین کارو سرمایه ایرانی هستیم. برخی از رسانه ها مانند رادیو و تلویزیون در حوزه مخاطبان عمومی در جهت آموزش غیر مستقیم و هم چنین اطلاع رسانی به مردم در جهت استقبال از کالاهای داخلی میتواند وارد عمل شوند، در مورد رسانه هایی مانند مطبوعات و رسانه های نوشتاری که بیشتر نخبگان را جهت گیری می کنند ، رسانه نگاران به عنوان نخبگان حامل پیام باید این گروه مخاطب را به آزادی های درست و تحلیل های وسیع و ادراکات عمیق سوق دهند.

دکتر انصاری در توضیح این مطلب که رسالت رسانه ها را چه چیزی می دانید؟ توضیح داد : اساساً فعالان حوزه رسانه و ارتباطات را به نوعی می توانیم نخبگان یک جامعه به حساب بیاوریم نخبگان هم افرادی هستند که واجد ویژگی های شخصیتی و شایستگی هایی هستند از لحاظ هوش ، استعداد و توانمندی های ذاتی یا اکتسابی . در واقع آنها می توانند بر مردم و جامعه تاثیر گذار باشند. اهالی رسانه در جامعه برای تحقق ماموریتی که دارند رسالت هایی چون هدایتگری را به عهده دارند که می توانند کنترل افکار عمومی را الگو سازی و الهام بخشی را برای آنها در نظر بگیرند.

دکتر محکي با اشاره به نوع مالکيت و مديريت یک رسانه توضیح داد: رسانه با محتوايش معنا پيدا مي کند. محتواي رسانه تا اندازه خيلي زيادي برگرفته از نوع خط مشي ها وسياست هايي هست که در يک نظام فرهنگي - اجتماعي حاکم است، با اين مقدمه مي توانيم نقش هاي مثبت ومنفي را براي رسانه ها بر اساس اين هدف گذاري که چگونه به منافع بلند مدت آحاد جامعه کمک مي رسانند تفکيک بکنيم، مسلماً در جامعه اي که رويکرد به رسانه ها صرفاً اقتصادي است منافعي که توسط رسانه دنبال مي شود منافع بزرگ مالکان هست، منافع سرمايه داران هست. کساني که اداره کننده آن رسانه هستند از صاحبان سرمايه هاي بزرگ هستند. در ارتباط با ساخت محتواي پيام، رسالت فرهنگي خاصي که براي خودشان قائل هستند توسعه مصرف گرايي هست ، ما نمي توانيم چنين رسانه هايي را در زمره رسانه هايي که کارکرد و عملکرد و فرايندش منتهي مي شود به منافع بلند مدت بدانيم، اما در مقابل، در جوامعي که تاکيد و تسريع ميشود بر کارکرد رسانه ها در پيگيري و دفاع از منافع عمومي، يعني از منظر مالکيت رسانه، از منظر مديراني که در رسانه حضور دارند، شخصيت هاي فرهنگي هستند، افرادي هستند متعهد، دلسوزکه پيگيري منافع جمع را بر منافع بخش هاي کوچک ترجيح مي دهند،طبيعتاً مي شود انتظار داشت که کارکرد آن رسانه در جهت توسعه بلند مدت منافع اجتماعي قرار مي گيرد. از جمله اين منافع بحث مربوط به توسعه صنايع داخلي و اينکه سرمايه هاي مادي و سرمايه هاي انساني در داخل يک جامعه درست بکارگيري شود ،توسعه پيدا بکند و از وابستگي آن جامعه وکشور به بيرون از مرزها پيشگيري بکند. طبيعتاً وقتي که درداخل جامعه ما بطور مثال سياستهايي در قبال آگهي هاي بازرگاني دنبال مي شود که از ترويج کالاهاي مصرفي وارداتي جلوگيري مي کند، از آنهايي که بر حوزه هاي سلامت مردم تاثير منفي دارد جلوگيري مي کنند ، فيلم ها،پيام ها، سريالها وخبرهايي که پخش مي شود از فيلتري عبور مي کند که اين فيلتر ، تامين کننده منافع آن مي تواند باشد ما مي توانيم انتظار داشته باشيم که کارکردهاي مثبتي را در جهت توسعه سرمايه داخلي از اين رسانه اتفاق بيافتد و البته جهت عکس آن هم مصداق دارد.

مدیر کل دفتر مطالعات رسانه های فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به این سوال که اصحاب رسانه در اين مسير چه فعاليت هايي را بايد انجام دهند تا بتوانند اين رسالت را عملياتي کنندگفت: رسانه ها در شناخت و ادراک ، در تعبير رفتار و تغيير عقايد وارزشهاي مخاطبان تاثيردارند. قطعاً کارهاي زيادي مي شود انجام داد. امسال بحث توليد ملي مطرح است و بحث بازنمايي رسانه اي را داريم. صدا وسيما يا مطبوعات يا ساير رسانه ها، بايد چه فعاليتهايي را داشته باشند که بتوانند اين اتفاق بيافتد؟خوب قطعاً نوآوري وابتکار در اين زمينه مهم است، وي با اشاره به مثالي ادامه داد : مثلاً براي تشويق کار و تلاش وروحيه فعاليت ، فيلم مستندي سال 1925 در ايران توليد شده و يک مستند ساز اروپايي( بنام مريانسي کوپر) فيلمی با عنوان علف (گراس) را ساخته است. اين فيلم صحنه به صحنه اش الهام بخش فرهنگ کار، تلاش و خستگي ناپذيري يک ملت است براي رسيدن به اهداف. در اين فيلم نشان داده ميشود که چطور مردم از گردنه هاي صعب العبور زرد کوه عبور مي کنند، يا مثلاً برنامه هايي مانند مستقيم آبادي که صدا و سيما توليد کرده است. از جنس اينطور برنامه ها اگر توليد وساخته شوند، قطعاً در فرهنگ سازي که بحثمان است تاثير دارند. وي در ادامه افزود: نکته ديگري که وجود دارد اين است که رسانه هاي ما بايد به خصوص در قبال توليدات استراتژيک و محصولات استراتژيک کشور نقش ويژه تري را ايفا کنند.

دکتر محکي درباره عملکرد رسانه ها گفت: درباره عملکرد رسانه ها دو بخش را بايد از هم تفکيک بکنيم يکي اينکه رسانه ها چه مي توانند بکنند؟ و دوم اينکه تابه حال چه کرده اند ؟ در بحث اينکه در جهت شعاري که داده شده و يک نوع اجماع عمومي در ارتباط با اهميت و ضرورت نسبت به اين شعار وجود دارد، طبيعتاً رسانه ها مي توانند در راستاي معرفي هويت کالاي ايراني با توجه به پيشينه آن و نقشي که کالاي ايراني در ارزش افزايي دارد ، ظرفيتي که در اشتغال زايي و حفظ سرمايه هاي داخلي دارد موثر واقع شوند. دوم مواردي است که به آموزش رفتار مردم برميگردد ،رفتار خريد، اخلاق کسب و کار ،ارزش هاي اساسي مبتني بر اخلاق توليد وتجارت،يا مواردي که در ارتباط با زيان هاي وابستگي به مصرف کالاهاي خارجي از منظر هزينه و فايده هست يا مواردي که رسانه مي تواند از طريق آن توليدکنندگان داخلي را مجاب بکند به کيفيت بخشيدن به کالاهاي خودشان. اينها ازجمله مواردي هستند که رسانه ها ي کشور مي توانستند انجام بدهند، حالا تا چه اندازه اي کار انجام شده يا خير من بايد عرض بکنم متاسفانه آن چيزي که تا به حال صورت گرفته خيلي فاصله دارد با آن چيزي که بايد بشود. در ترم دانشگاهي رشته علوم ارتباطات و رسانه ها مباحثی تحت عنوان رسانه نگاري و توسعه داريم ، موضوعي هست بسيار پر اهميت که در کشور هاي مختلف به عنوان يک رشته دانشگاهي دنبال ميشود مباحث آن ناظر براستفاده ازظرفيت رسانه در جهت توسعه و پيشرفت و پيگيري منافع جامعه است . در اين خصوص ادبيات نظري و رويکرد دانشگاهي خاصي دنبال ميشود، متاسفانه ما در محافل آکادميک اين حوزه ، عملکرد ضعيفي داشتيم و رسانه نگاران ما هم نتوانستند بحث رسانه توسعه بخش را در حيطه عمل خودشان دنبال بکنند. نکته بعدي بر ميگردد به اينکه متاسفانه برخي از رسانه هاي ما به خاطر عدم استقلال اقتصادي مجبور شدند براي تامين منابع وهزينه هاي خودشان بيشتر محصور کارکردهاي سياسي بشوند ، يا اينکه از طريق انتشار وارائه مطالب صرفاً سرگرم کننده و جذاب که ضرورتاً هم در راستاي منافع عمومي و بلند مدت نيست سعي کنند از رسانه به عنوان وسيله اي براي کسب درآمد استفاده بکنند.

تا زماني که ما درجهت استقلال اقتصادي رسانه ها نتوانيم خودکفايي داشته باشيم متاسفانه يک چرخه مدام تکرار مي شود. اين که تا چه اندازه رسانه هاي ما به عنوان يک دستور کار دلسوزانه و برخاسته از مسئوليت اجتماعي شان به اين عمل بکنند، تا اندازه بسيار زيادي بستگي دارد به استقلال اقتصادي آنها ، استقلال حرفه اي شان و هم چنين آموزش هاي حرفه اي که بدانند چگونه اين رسالت را تحقق ببخشند.

دکتر انصاري در پاسخ به این سوال که رسانه ها چگونه می توانند اهداف ترسیم شده را عملياتي نمایندگفت: يکي از تکنيکهاي مهمي که رسانه ها در مسير فعاليتهاي خودشان انجام مي دهند تکنيک برجسته سازي است. درسال توليد ملي، رسانه ها بايد يک سري شاخص ها را در قالب هاي مختلف و در چارچوب کارکردي که آقاي دکتر محکي هم اشاره کردند اعم از آموزشي، ارشادي، اطلاع رساني و سرگرمي ، در پيام هاي خودشان بگنجانند و تصوير سازي بکنند. مبادا در فيلمهايمان ببينيم که کارگر ايراني يک شخصيت و يک آدم بيچاره ي فلک زده اي است که همه جور مشکل دارد وحتي سرمايه گذار ايراني هم هزار جور مشکل دارد و مدام با ورشکستگي مواجه است و مدام اينها را برجسته کنيم، بلکه بياييم موفقيت ها و و بهره وري که در کار ميدهند و انسانهاي موفقي شده اند را برجسته کنيم. چهار سال است که در نظام اسلامي بالاترين مقام سياسي و درواقع بيني کشور دارد شعارهاي اقتصادي و راهبردهاي اقتصادي را مي گويند و چه خوب است که ما اين را محترم بشماريم ، اينها کارهايي است که ميشود انجام داد. 11 ماه به پایان سال مانده است. بايد حواسمان باشد کارهايي صوري ، کليشه اي ، تکراري و از روي بي سليقه گی در اين حوزه ها انجام نشود.

زبان هنر و سینما در تحقق شعار حمایت از تولید ملی نقش موثری داردمدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان گفت: تحقق شعار حمایت از تولید ملی جز با تغییر اندیشه ها، ایمان و خودباوری نسل امروز ما تحقق نخواهد یافت و زبان هنر، به خصوص هنری به گستردگی و نفوذ سینما می تواند این خودباوری را در بین افشار مختلف جامه را بسط دهد.

جشنواره ای که مهمان نوترین اندیشه هاست، اندیشه ای که هدفی جز راهنمایی انسان به راه راست را ندارد. جوان میل به تازگی و نو شدن دارد و سینمای جوان جایگاه خلاق ترین افرادی است که از فطرتی پاک برخوردارند، فطرتی خدایی با پشتوانه ای به بزرگی اسلام. اسلامی که برای تمامی لحظه های بشر برنامه ناب دارد، برنامه ای که بهترین دستمایه جهت تولید آثار هنری است.

امید است در این آغازین روزهای بهترین فصل که سر آغاز زندگی و بالندگی است بتوانیم با سلاح هنر سیاهی ها را کنار زنیم و به سوی روشنی گام برداریم و از پتانسیل عظیم هنر هفتم در جهت ارتقای اندیشه ای والای انسانی و اسلامی نهایت استفاده را داشته باشیم.

تحقق شعار "تولید ملی حمایت از کار و سرمایه ایرانی" جز با تغییر اندیشه ها، ایمان و خودباوری نسل امروز ما تحقق نخواهد یافت و زبان هنر، مخصوصاً هنری به گستردگی و نفوذ سینما می تواند این خودباوری را در بین افشار مختلف جامه را بسط دهد.به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بازارهای مالی ، سیدشمس الدین حسینی نامگذاری سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی را شامل راهبرد و رویکرد دانست و گفت: هدف همه مسئولان و مردم باید حمایت از تولید ملی و رونق اقتصادی با تکیه بر کار و سرمایه ایرانی باشد و به هدف مشترک تبدیل شود. وزیر امور اقتصادی و دارایی، اظهار داشت: نامگذاری امسال خیلی مدبرانه است و مقام معظم رهبری برای چندین سال پیاپی شعار سال را در حوزه اقتصاد انتخاب کرده اند که اهمیت توجه به ساماندهی و توسعه اقتصاد ملی را نشان می دهد.

حسینی ادامه داد: در سال های اخیر گاهی حساسیت در حوزه اقتصاد بسیار بالاتر رفته و نباید مواردی مانند مباحث سیاسی ما را از توجه به رونق اقتصاد ملی غافل کند و باید ارتفاع ساختمان و تجارت اقتصاد کشور نسبت به عرصه های دیگر بالا رود.

وی افزود: همه باید در هر جا و هر موقعیت، شعار حمایت از تولید ملی را مورد توجه قرار دهند و حوزه های سیاسی و فرهنگی و رسانه های گروهی به ویژه صدا و سیما نیز ساماندهی و توسعه اقتصادی را در اولویت قرار دهند و تبیین کنند که تولید ملی چیست و چگونه می توان حمایت کرد و آن را توسعه داد.

وزیر اقتصاد با بیان اینکه گاهی بحث های سیاسی خیلی بالا می رود و از اقتصاد غافل می شویم، گفت: معرفی تولیدات و محصولات ملی، تشویق به خرید کالاهای ایرانی، هدایت تقاضاهای داخلی به سمت کالاهای داخلی و اولویت دادن به محصولات کشورمان در شرایط مشابه ما را در تحقق اهداف سال رونق تولید ملی کمک می کند.

حسینی تصریح کرد: همه صنعتگران و تولید کنندگان ایرانی هم به سلیقه و خواسته های خانوارها و شهروندان ایرانی، قیمت و کیفیت محصول توجه کنند، با فناوری بالا و رشد بهره وری؛‌کیفیت را افزایش و قیمت ها را کاهش دهند و مصرف کننده از خرید محصول پشیمان نشود و تحول قیمت ها با رشد بهره وری ساماندهی شود.

وی با بیان اینکه برای هرگونه تولیدی به نیروی کار و سرمایه نیاز است، گفت: حمایت از صاحبان سرمایه باید مورد تأکید همه مقامات کشور و همه دستگاه ها و نهادها باشد و نیروی کار ایرانی با نشاط و انگیزه بیشتر برای شکوفایی تولید تلاش کند.

وزیر امور اقتصادی و دارایی، گفت: همچنین با تلفیق فناوری و دانش و بهره وری و کوشش می توان تولید ملی را ارتقا داد تا سهم بیشتری از بازارهای داخلی و خارجی را نصیب خود کند.

حسینی افزود: در وزارت اقتصاد از این شعار، حرکت و تولید ملی پشتیبانی می کنیم و در همه بخش های تامین مالی، امور مالیاتی و گمرکی تلاش خواهیم کرد.

وزیر اقتصاد درباره نقش رسانه ها برای تحقق اهداف شعار امسال، گفت: برخی امور باید تکرار شود که از عهده رسانه های گروهی به ویژه رسانه ملی بر می آید و مخاطب سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی همه ملت بزرگ ایران در سراسر جهان هستند و مهم این است که درک کنیم این شعار به فرهنگ پایدار اقتصادی تبدیل و نهادینه شود و در سال های آتی هم مورد توجه باشد.

وی بر ضرورت شفاف سازی و تبیین تخصصی و عمومی مفاهیم تولید ملی، رونق و شکوفایی اقتصادی، روش های حمایت از نیروی کار ایران، توسعه بازار سرمایه و روش های تامین مالی تاکید کرد و بیان داشت: می توان با تکرار رسانه ای این نامگذاری را به درک مشترک ملی تبدیل و تبیین کرد که ویژگی های تولید ملی چیست و چگونه باید باشد و تولید کننده ایرانی با چه روش هایی می تواند بازارهای داخلی و صادراتی خود را تقویت کند.

تردیدی نیست اصلی ترین و مهم ترین عملکرد رسانه در مقوله‌ی تولید ملی فرهنگ سازی است و همچنانکه گفته شد این رسانه‌به عنوان گسترده ترین رسانه‌ی ارتباط جمعی در کشور در این زمینه می تواند نقش کلیدی داشته باشد. طبیعی است از اساسی ترین رسالت های هر رسانه اطلاع رسانی است لکن مقوله‌ی تولید ملی فراتر از اطلاع رسانی است. این رسانه در ارتباط یا تولید ملی با دو دسته‌مخاطب متفاوت مواجه است، یکی نظام تصمیم گیری، برنامه ریزی و سیاست گذاری تولید و دیگری آحاد مردم و مصرف کننده ها، رسانه باید به فراخور حال هر دو مخاطب برنامه تولید نماید و.برنامه های تدارک دیده شده با اقبال هر دو مواجه گردد. قبل از هر چیز رسانه ملی باید درک درستی از تولید ملی به مخاطبان خود ارائه نماید. وقتی رهبر معظم انقلاب طی چند سال متوالی شعارهایی با خمیر مایه‌ی اقتصادی به عنوان شعار سال انتخاب می نمایند.پیام های کلی آنها این می تواند باشد که ازنظر رفاهی و معیشتی مردم چندان رضایت ندارند. رسانه به ویژه از نوع ملی آن می تواند و باید به عنوان نهادی هدایت گر و فرهنگ ساز حلقه‌ی واسط مطلوبی بین مصرف کننده و تولید کننده باشد.متأسفانه نگاه رسانه‌ی ملی که بیشتر در ساخت زنجیره های تلویزیونی متجلی است؛ نگاهی دو قطبی(فقر و غنا) است. این نوع نگاه منجر به ترویج هرچه بیشتر مصرف و آن هم از نوع کالای خارجی می باشد.

فراهم ساختن زیر ساخت های فرهنگی جامعه از وظایف اصلی رسانه است. اصحاب رسانه می توانند با فرهنگ سازی مددکار تولید ملی باشند. رسانه با رصد نمودن فعالیت های اقتصادی مسئولان و فعالان اقتصادی و با بیان نقائص و موانع موجود می تواند به تولید ملی کمک نماید.

رسانه‌ی ملی برای تقویت بخش اقتصاد و تولید باید با برنامه های متنوع و مطلوب با ظرفیت بالایی که دارد حمایت و تقویت تولید ملی را در سرلوحه‌ی برنامه هایش قرار داده و به خانواده ها این مهم را یادآور شود که با خرید هر قلم کالای ایرانی تیری بر قلب دشمن و بد خواهان کشور زده و به رشد و شکوفایی کشور کمک می کند.

رسانه باید عوارض و تبعات منفی واردات و مصرف کالای خارجی را در ضربه زدن به تولید ملی به بهترین شکل به شهروندان گوشزد نماید اینکه بسیاری از کالاهای وارداتی بر اساس ذوق و سلیقه‌ی کشور وارد کننده ساخته نشده بلکه در بیشتر موارد با ایجاد نیاز کاذب و تغییر ذائقه‌ی مصرف کننده وارد کشور می شود. در همین راستا رهبر معظم انقلاب فرهنگ غلط مباهات به مصرف کالای خارجی را گوشزد می نمایند: «... برخی تولیدات داخلی به خاطر این فرهنگ غلط با مارک خارجی بفروش می رسد. اما این مسئله به ضرر کشور است ... مردم عزیز با همت و اراده‌ی خود این فرهنگ غلط را اصلاح کنند که این خود نوعی جهاد اقتصادی است »2

رسانه باید به زدودن تلقی برتری کالای خارجی بر تولیدات مشابه داخلی کمک نماید. متأسفانه رسانه ها با حجم گسترده‌ای بستر های لازم را برای مصرف هر چه بیشتر مصنوعات خارجی تبلیغ می نمایند. پرسشی که پیش می آید این است که در قبال این امر از مصرف کننده داخلی چه انتظاری باید داشت؟ رسانه‌ی ملی به عنوان پر مخاطب ترین ، پر بیننده ترین و پر نفوذ ترین می تواند در رونق تولید ملی و سوق دادن مردم به استفاده از کالای وطنی، بسیار کارساز باشد. امید که تغییر رویکرد این رسانه در زمینه های مختلف حتی صحنه آرایی و تزئینات داخلی محل اجرای برنامه و زنجیره های پخش شده و... ،بعد از این با استفاده از کالای تولید داخل به اجرا در آید.

رسانه بویژه سیما با تولید برنامه های سازنده و با کارکرد فرهنگی می تواند خیلی از باور های غلط جامعه را در اولویت استفاده از کالاهای خارجی اصلاح نماید. وقتی دیدگاهها معطوف به مصرف داخلی باشد، بخش قابل توجهی از معضلات جامعه از جمله بیکاری حل شده و با تقویت حس خود باوری و اعتماد به نفس کمک مؤثری به حل مشکلات جامعه خواهد شد.

رسانه ملی با دعوت از کارشناسان و اهل فن در راستای ارتقای کیفی تولید ملی و رفع موانع و مشکلات موجود برسر راه آن باید آسیب شناسی جدی در این خصوص بعمل آورد. مهمترین چالش فرهنگی پیش رو، پدیده‌ی کیقیت بالا و مرغوبیت کالای خارجی در باور های برخی افراد جامعه است. پدیده‌ای که با شگرد های خاصی در ذهن غالب افراد کشور جای گرفته که رهبری از آن به«فرهنگ تفاخر و مصرف کالای خارجی»3 تعبیر می نمایند. رسانه‌ی ملی باید در کم کردن و در نهایت از بین بردن این باور، یاور مسئولان و تولید کنندگان باشد.البته موفقیت رسانه در زدودن این تفکر به کیفیت کالای تولید شده ساخت داخل بستگی دارد. با تولید کالای نا مرغوب و گران نباید انتظار معجزه از جامعه داشت.

رسانه در انتقال مفاهیم دید گاه رهبری که همانا محقق شدن شعار تولید ملی ، حمایت از کار و سرمایه‌ی ایرانی است وظایف بسیار مهم و حیاتی بر عهده دارد. این نهاد با ایجاد زیر ساخت های لازم وظیفه دارد مشوق تولید کننده بوده تا وی بتواند با پشتکار و فعالیت مضاعف و افزایش بهره وری کالای مناسب و مرغوب تر در مقایسه با مشابه خارجی تولید نماید. نقش عمده‌ی صدا و سیما فرهنگ سازی و تولید برنامه های تأثیر گذار در راستای حمایت از تولید ملی است. و با توجه به ظرفیت بالا و امکانات بالقوه وبالفعلی که دارد می تواند از این آزمون سربلند بیرون آید. سرمایه گذاری در تولید داخلی می تواند جمهوری اسلامی ایران را در مسیر توسعه و پیشرفت موفق تر و سرعت تحولات را بیشتر کند و رسانه باید این امر را از اولویت های کاری خویش به حساب آورد.

رسانه با انعکاس مطلوب فعالیت واحد های تولیدی، صنعتی و بازرگانی در افزایش صادرات و ترغیب مردم به مصرف کالای داخلی نقش تعیین کننده‌ای می تواند داشته باشد.برای محقق شدن شعار تولید ملی باید همه‌ی بخش های کشور به کمک حوزه‌ی صنعت و تولید بشتابند زیرا در این صورت تحریم دشمن خنثی و بی اثر خواهد شد. اطلاع رسانی از از نحوه‌ی کمی و کیفی تولیدات داخلی و ترغیب مردم به استفاده از مصنوعات تولید داخل با میدان داری خردمندانه و هنرمندانه‌ی رسانه ها قابلیت محقق شدن دارد. رسانه باید نهادینه کردن مصرف کالای ساخت داخل، رسالت خویش را در این زمینه به انجام برساند. نکند سال با فراز و نشیب هایش به پایان رسد ولی رسانه نتواند کار ماندگاری داشته باشد، باید با تهیه و پخش برنامه های هنری جذاب و در خور شعور ملت بزرگ ایران با محوریت استفاده از کالای ساخت داخل مردم را به حمایت از تولید ملی تشویق نموده و با ارائه‌ی برنامه های سازنده و با کار کارشناسی شده کشور را در جهت گیری به سوی اقتصاد اسلامی بدون وابستگی به بیگانه سوق دهد تا جایی که جایگاه اقتصاد اسلامی در کشور ممتاز بوده و در سطح منطقه‌ای و جهانی نیز حرفی برای گفتن داشته باشد.

نقش رسانه ها در توسعه علمي و انساني و رسيدن به توسعه همه جانبه و شناخت نيازمندي هاي مردم ضرورتي اجتناب ناپذير است. گاه مردم با اولويت نيازها آشنا نيستند، بنابراين رسانه ها در اين زمينه نقش مهمي بر عهده دارند. نظريه پردازان مي گويند يكي از شرط هاي توسعه اقتصادي، توسعه ارتباطات و اطلاعات است، به گونه اي كه تاثيرات رسانه ها در حوزه اقتصاد تا اندازه اي است كه رسانه هاي جديد (مانند اينترنت و به صورت كلي تر فناوري تبادل اطلاعات) به طور كلي با كاركرد اقتصادي و تجاري شكل گرفته اند.

رسانه ها مي توانند سهم بخش هاي مهم توليد (صنعت، كشاورزي و خدمات) و تاثير هركدام بر روند توسعه را به جامعه نشان دهند تا عوامل توليد به نسبت صحيحي در اين بخش ها توزيع و بهترين استفاده ممكن از آنها به عمل آيد.

از سوي ديگر ترغيب مردم به استفاده از كالاهاي داخلي و معرفي كالاهاي با كيفيت و اصلاح فرهنگ و الگوي مصرف كالاهاي خارجي يكي ديگر از وظايف خطير رسانه هاست. چراكه اطلاع رساني در اين زمينه مي تواند در تنظيم بازار و جلوگيري از تضييع حقوق توليدكنندگان و مصرف كنندگان موثر باشد و با حركتي ملي لطمات وارده از جانب قاچاق به توليد داخلي و حقوق مصرف كنندگان را كاهش دهد.

حمايت از توليد و سرمايه ملي مستلزم پيشبرد صحيح سياست راهبردي اصل 44 قانون اساسي است. چنانچه اين سياست به درستي و به نحوي پيش نرود كه بخش خصوصي واقعي و مردمي درگير آن شود در اين صورت نمي توان انتظار زيادي درباره تقويت توليد و سرمايه ملي داشت. در اين راستا اگر توليدكنندگان داخلي به شعار «ايراني جنس خوب بساز» عمل كنند، «شعار ايراني جنس ايراني بخر» سريع تر تحقق خواهد يافت و مديريت واردات و حمايت از توليد داخل تسهيل خواهد شد. در اين راستا كاهش بوروكراسي و تسهيل جريان توليد و بهبود فضاي كسب و كار، ايجاد مركز اطلاع رساني در خصوص فرصت هاي تجاري با استفاده از شبكه سازي و تجميع اطلاعات رايزن هاي تجاري، كميسيون هاي مشترك، اتاق هاي بازرگاني مشترك با كشورها و سايت هاي اطلاع رساني در اينترنت، كمك شاياني به توسعه صادرات و حمايت از توليد داخلي خواهد كرد.

از ديگر راهكارهاي حمايت از توليد داخلي مي توان به تعيين و تخصيص نرخ ارز و بهره ترجيحي براي گسترش صنايع در مناطق محروم و نرخ تعرفه پائين تر براي مواد اوليه مصرفي اين صنايع، تعيين و پيگيري اهداف مربوط به رشد بهره وري و كاهش قيمت تمام شده در شركت ها، موسسات و سازمان هاي دولتي و لحاظ كردن كاهش هزينه و زمان لازم براي توليد كالاو ارائه خدمات در عملكرد اين قبيل سازمان ها و موسسات كه منجر به بهبود فضاي كسب و كار مي شود، اشاره كرد.

در اين راستا ايجاد فرهنگ صادراتي و عزم ملي در زمينه توسعه صادرات و قطع وابستگي به درآمدهاي نفتي امري اجتناب ناپذير است كه رسانه ها مي توانند در اين زمينه فعاليت هاي گسترده اي انجام دهند چراكه هرچه مطبوعات در زمينه اطلاع رساني و گزارش عملكرد دستگا ه هاي دولتي و موسسات غير دولتي دقيق تر عمل كنند، زمينه فساد و رانت جويي دركشور محدودتر، خادمان دلگرم و متخلفان دلسرد مي شوند.

رسانه ها مي توانند با معرفي فرصت هاي سرمايه گذاري در كشور نقش مهمي در جذب سرمايه هاي داخلي و خارجي و افزايش اشتغال ايفا كنند. آنان با معرفي شيوه هاي جديد تجاري و منافع حاصل از آن مي توانند بر تقويت مزيت رقابتي و كاهش قيمت تمام شده موثر باشند.

از سوي ديگر رشد فناوري هاي ارتباطي در دهه هاي اخير و همه گيرشدن آن در بين عموم مردم و كسب و كارهاي مختلف اثرات انكارناپذيري بر اقتصاد، تجارت، توليد، فرهنگ و ارتباطات جمعي داشته است كه از جمله اثرات آن در بخش توليد و تجارت مي توان به شكل گيري مدل هاي جديد تجاري، بهبود كارايي و اثربخشي مدل هاي تجاري سنتي، بهبود كارايي زنجيره تامين كالاهاي اساسي، شفافيت در بازار و... اشاره كرد. بخش هاي مختلف تجاري و توليدي نيز مي توانند با استفاده از فناوري هاي ياد شده، كارايي فرايندهاي تجاري خود را بهبود بخشند.

استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات در توليد وتجارت سبب كاهش قيمت تمام شده، بهبود كيفيت تصميم گيري، توسعه صادرات با پياده سازي پنجره واحد تجاري، ورود به بازارهاي جديد و بهبود مكانيزم هاي حاكم بر بازار از طريق افزايش رقابت مي شود.

بر اين اساس مي توان گفت كه اهميت مطبوعات تا بدانجاست که ازآن به عنوان رکن چهارم دموکراسي ياد مي شود. امروزه جامعه اي توسعه يافته تلقي مي شود که بتواند در کنار شاخصه هاي اقتصادي بر معيار آموزش و اطلاعات و در حقيقت عنصر دانايي اجتماعي تاکيد کند.

یک کارشناس رسانه اصلاح فرهنگ مصرفی مردم را مهمترین وظیفه رسانه ها در تحقق شعار تولید ملی دانست و گفت: رسانه ها با آگاهی بخشی، آموزش مردم و تبیین اهمیت استفاده از تولیدات داخلی در جهت تحقق شعار سال تلاش کنند.

مهدی فضایلی ضمن تشریح وظایف رسانه های مکتوب ، دیداری و شنیداری در تحقق شعار تولید ملی گفت: بخشی از تلاش ها برای تحقق شعار سال جدید بر عهده رسانه ها است که با ایجاد اصلاح فرهنگ مصرفی مردم و نهادینه کردن آن در سطح جامعه ارزش استفاده از تولیدات داخلی را بالا ببرند.

وی آگاهی بخشی و آموزش مردم را از مهمترین وظیفه رسانه ها در این امر دانست و گفت: رسانه ها باید اهمیت تولید ملی و نقش آن در بهبود معیشت اقتصادی ، افزایش اشتغال و کنترل تورم و دیگر آثار و پیامدهای آنرا برای مردم تبیین کرده و میزان آگاهی مردم را در این زمینه افزایش دهند.

این کارشناس رسانه افزود: آموزش شیوه های حمایت از تولید ملی از دیگر مولفه هایی تحقق تولید ملی است که رسانه ها می توانند نقش تاثیر گذاری در آن داشته باشند.

فضایلی توضیح داد: رسانه باید روش های حمایت از تولید ملی توسط مردم مانند تبلیغ استفاده از تولیدات داخلی، مقایسه کالاهای داخلی با خارجی و بیان اهمیت و ضرورت آن می توانند مردم را به مصرف کالاهای داخلی ترغیب کنند.

وی همچنین نظارت بر تولید کنندگان را از دیگر وظایف رسانه ها دانست و خاطرنشان کرد: رسانه ها با نگاه تیز بینانه و انتقاد های سازنده نواقص و اشکالات بخش های تولیدی را مطرح کنند تا یک کالای با کیفیت بدست مصرف کننده برسدیک کارشناس رسانه اصلاح فرهنگ مصرفی مردم را مهمترین وظیفه رسانه ها در تحقق شعار تولید ملی دانست و گفت: رسانه ها با آگاهی بخشی، آموزش مردم و تبیین اهمیت استفاده از تولیدات داخلی در جهت تحقق شعار سال تلاش کنند.

بخشی از تلاشها برای تحقق شعار سال جدید بر عهده رسانه ها است که با ایجاد اصلاح فرهنگ مصرفی مردم و نهادینه کردن آن در سطح جامعه ارزش استفاده از تولیدات داخلی را بالا ببرند.

رسانه ها باید اهمیت تولید ملی و نقش آن در بهبود معیشت اقتصادی ، افزایش اشتغال و کنترل تورم و دیگر آثار و پیامدهای آنرا برای مردم تبیین کرده و میزان آگاهی مردم را در این زمینه افزایش دهند.

آموزش شیوه های حمایت از تولید ملی از دیگر مولفه هایی تحقق تولید ملی است که رسانه ها می توانند نقش تاثیر گذاری در آن داشته باشند.

رسانه باید روش های حمایت از تولید ملی توسط مردم مانند تبلیغ استفاده از تولیدات داخلی، مقایسه کالاهای داخلی با خارجی و بیان اهمیت و ضرورت آن می توانند مردم را به مصرف کالاهای داخلی ترغیب کنند.

نظارت بر تولید کنندگان را از دیگر وظایف رسانه ها می باشد . رسانه ها با نگاه تیز بینانه و انتقاد های سازنده نواقص و اشکالات بخش های تولیدی را مطرح کنند تا یک کالای با کیفیت بدست مصرف کننده برسد.

رسانه به عنوان پرسشگر، از مدیران و مسوولان حمایت از تولید را مطالبه کنند، از سوی دیگر افکار عمومی و فرهنگ عامه را به سمت مصرف کالای ایرانی سوق دهند از دیگر سو مطالبه حق مردم در برخورداری از کالای با کیفیت و استاندارد را داشته باشند.

هر رسانه‌ای به تناسب ظرفیت خود بحث‌های عالمانه و مناظره و گفت‌وگوهای تبادل نظر بین موافقان و مخالفان برگزار کرده و تحلیل‌عالمانه انجام دهد، به ویژه رسانه ملی برای سطح اول یعنی مدیران و تصمیم‌گیران را در دستور قرار دهد و رسانه‌های دیگر افکار عمومی را تنویر کرده و در جهت جلب مشارکت بیشتر مردم برای مشارکت در تولید ملی اقدام نمایند.

با این مناظره‌ها تناقضات مشخص شده و با درک صحیح از تولید ملی چالش‌های فراروی تولید، فرصت‌‌ها و مزیت‌های حاکم بر اقتصاد ملی شفاف می‌شود و متعاقبا درک صحیحی نسبت به مفهوم حمایت از تولید و روش‌های حمایت مشخص می‌شود، از جمله مباحث چالشی در دنیای اقتصاد جهانی و دنیای سلطه این است که آنها هر نوع حمایت از فعالیت‌های تولیدی و صنایع نوپا که آن را به سمت بلوغ می‌کشاند، در کشورهای در حال توسعه را محکوم می‌کنند، در حالی که تجربه جهانی نشان می‌دهد، هیچ صنعت نوپا بدون حمایت حساب شده به بلوغ نمی‌رسد.

بنابراین حمایت از صنایع داخلی باید تعریف شده و منطقی باشد که یک بلوغ منطقی برای صنعت کشور به دنبال داشته باشد، اگر تعریف درستی از حمایت از تولید نشود، همانند لوس کردن فرزند در خانواده خواهد بود. وظیفه رسانه‌ها این است که فرهنگ عمومی را به سمت حمایت از تولید ملی سوق دهند.

بی تردید حمایت از تولید ملی نیازمند تحقق بسترهای فرهنگی در جامعه است و به این منظور باید فرهنگ مصرف جامعه را اصلاح کنیم . همانگونه که نخستین رهنمود مقام معظم رهبری برای گام برداشتن در راستای تولید، اصلاح الگوی مصرف بود، برای بستر سازی فرهنگی در حمایت از تولید ملی باید الگوهای مصرف را اصلاح کنیم...

کالاهای عرضه شده در هر جامعه‌ای «ذائقه‌ی مصرف» مردم آن جامعه را شکل می‌دهند و شاید ریشه‌ای‌ترین دلیل گرایش مردم ما به سمت مصرف کالاهای خارجی، به عرضه‌ی بی حد و حصر این اجناس باز می‌گردد. از سوی دیگر دستگاه‌های فرهنگ ساز و ذائقه ساز کشور همانند رسانه‌ها نیز به جای آن که این قابلیت را در راستای مصرف کالای ملی شکل دهند، با تمام توان و ظرفیت در خدمت تبلیغ و توصیه‌ی تولیدات خارجی می‌باشند. کیفیت برتر کالاهای خارجی در تبلیغات ارایه شده از سوی رسانه‌های داخلی آن قدر تکرار و تلقین شده که برای مردم به یک عادت تبدیل شده و اکنون برای تحقق خواسته‌ی مقام معظم رهبری باید این ذائقه، عادت و فرهنگ را تغییر داد. در این ارتباط به سراغ «دکتر مجید ابهری» پژوهشگر و متخصص علوم رفتاری می‌رویم تا رفتار مردم کشورمان در قبال کالاهای خارجی را از زیر ذره‌بین علم رفتارشناسی مورد بررسی قرار دهیم. «دکتر ابهری» استاد دانشگاه تهران، شهیدبهشتی و سمت مشاور کمیسیون اجتماعی مجلس هشتم را در کارنامه‌ی کاری خود دارد.

تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه‌ی ایرانی» یک شعار به ظاهر اقتصادی است، اما به نظر می‌رسد برای دست‌یابی حقیقی به این توصیه‌ی رهبر معظم انقلاب باید در کنار اصلاح ساختارهای اقتصادی، اصلاح رفتارهای فرهنگی– اجتماعی را مد نظر قرار داد. از نگاه دکتر ابهری به عنوان یک متخصص علوم رفتاری، تحقق چنین شعاری نیازمند چه تغییراتی در بعد فرهنگی و اجتماعی است؟

جوامع امروز بدون استفاده از رسانه‌ها نمي‌توانند به زندگي عادي خود ادامه دهند و رسانه‌ها در زندگي فردي و اجتماعي انسان‌ها رخنه كرده‌اند. توليد و مصرف كالاهاي رسانه‌اي مثل روزنامه‌ها، مجلات، برنامه‌هاي راديو و تلويزيون و... با پيروي از قوانين اقتصادي صورت مي‌گيرد و صفت رسانه‌ها بخشي از فعاليت‌هاي اقتصادي را شامل مي‌شود.

برخيز كه فخرهمت اقليم شويم در نزدخدا وخلق تكريم شويم

فرمود ز توليد حمايت بكنيم

تاشاهدمرگ طرح تحريم شويم

+ نوشته شده در شنبه هشتم تیر ۱۳۹۲ساعت 10:21 توسط ملکپور |